Roczny plan pracy przedszkola, jak ułożyć go pod tematy kompleksowe

Od czego zacząć układanie planu

Plan roczny opiera się na trzech źródłach: programie wychowania przedszkolnego, który wybrała placówka, kalendarzu roku szkolnego i potrzebach konkretnej grupy. Pierwsze dwa są względnie stałe, trzecie zmienia się z każdym rocznikiem. Zasady formalne, czyli kto zatwierdza plan i w jakiej formie go prowadzić, ustala placówka, a nauczycielka sprawdza je u dyrektora.

Z podstawy programowej wychowania przedszkolnego wynika, że dzieci poznają świat przez działanie: obserwują, liczą, rysują, nazywają, bawią się ruchem i muzyką. Plan roczny ma więc pokazać, w jakim momencie roku które obszary dzieci przećwiczą, a nie tylko spis tematów.

• Wypisz stałe daty: święta, uroczystości, wyjścia i wydarzenia placówki.
• Zaznacz tygodnie krótsze, na przykład przed przerwą świąteczną.
• Wybierz tematy kompleksowe, po jednym lub dwa na miesiąc.
• Do każdego tematu dopisz obszary: matematyka, język, przyroda, sztuka, ruch.

Wrzesień do grudnia, adaptacja, jesień i zima

Pierwsze miesiące ustawiają rytm grupy. We wrześniu liczy się adaptacja, znajomość sali, imion i prostych zasad. Październik to jesień z jej darami: liście, kasztany, dynie, ptaki odlatujące. W listopadzie naturalnie pojawia się temat rodziny i zdrowia, a także Dzień Pluszowego Misia, który wypada 25 listopada. Grudzień to zima, zwyczaje świąteczne i zajęcia z papierem, światłem i zapachami.

• Wrzesień. Temat: Jestem przedszkolakiem. Doświadczenie: Pływa czy tonie.
• Październik. Temat: Jesień w sadzie i w lesie. Doświadczenie: zakopane w ziemi nasiona.
• Listopad. Temat: Dbam o zdrowie. Doświadczenie: mycie rąk z brokatem.
• Grudzień. Temat: Zima i święta. Doświadczenie: lód z kolorową wodą.

Styczeń do kwietnia, zwierzęta, ciało i wiosna

Po przerwie świątecznej grupa wraca do spokojniejszego rytmu. Styczeń z Dniem Babci 21 stycznia i Dziadka 22 stycznia zachęca do tematu rodziny wielopokoleniowej i zimowego świata zwierząt. Luty bywa miesiącem bajek i książek. Marzec otwiera wiosnę, więc doświadczenia z roślinami i wodą są naturalne. Kwiecień z Dniem Ziemi 22 kwietnia pasuje do tematu ekologii i segregacji odpadów.

• Styczeń. Temat: Babcia, dziadek i zimowe zwierzęta. Doświadczenie: kto ma cieplejsze futro.
• Luty. Temat: Bajki i książki. Doświadczenie: cienie postaci na ścianie.
• Marzec. Temat: Wiosna w ogrodzie. Doświadczenie: kiełkująca fasola.
• Kwiecień. Temat: Dbamy o Ziemię. Doświadczenie: co się rozkłada, a co zostaje.

Maj i czerwiec, rodzina, wyobraźnia i wakacje

Maj to Dzień Matki i Ojca, a także pierwsze wyjścia w plener, więc plan może ruszyć w stronę zawodów rodziców i pracy ludzi. Czerwiec zamyka rok tematem wakacji, wody i bezpieczeństwa nad nią. To dobry czas na pokaz osiągnięć dla rodziców i na zbiór kart pracy dziecka w teczce.

• Maj. Temat: Moja rodzina i zawody. Doświadczenie: ważenie rzeczy z domu.
• Czerwiec. Temat: Lato i wakacje. Doświadczenie: łódka z folii na wodzie.

Jak z miesiąca zrobić tygodnie

Miesięczny temat dzielimy na cztery tygodnie, a tydzień na pięć dni. Poniedziałek niech otwiera temat rozmową i obrazkiem, wtorek i środa niech niosą zajęcia matematyczne i językowe, czwartek niech będzie dniem doświadczenia, a piątek podsumowaniem pracy plastycznej lub ruchowej. Taki układ upraszcza przygotowanie, bo wiadomo, które karty trzeba mieć na który dzień.

Dla jednego tematu potrzebujesz zwykle jednej karty do poniedziałku, dwóch kart matematycznych lub językowych, jednej karty obserwacji do doświadczenia i jednej karty do pracy plastycznej. Gdy w grupie są dzieci z dodatkowymi potrzebami, każda z tych kart wymaga wersji z dostosowaniem, więc liczba materiałów rośnie. Pomocą jest tu karty pracy przedszkole, a pełen tydzień z kartami i doświadczeniem opisuje scenariusz zajęć.

Trzy grupy wiekowe w jednym planie

Plan roczny dla placówki z grupami trzy, cztery i pięciolatków nie wymaga trzech osobnych dokumentów. Temat kompleksowy zostaje ten sam, zmienia się poziom. Trzylatki rysują i dotykają, czterolatki liczą do dziesięciu i opowiadają, pięciolatki układają proste wzory i dopowiadają zakończenia historii.

Dzięki temu cały zespół placówki mówi jednym językiem tematu, a rodzice widzą spójność w całym przedszkolu. Takie układanie planu ułatwia dyrektorom pracę: pomoce nauczyciela przedszkola pokazuje, jak jedna licencja obsługuje wszystkie grupy, a wspólna biblioteka materiałów chroni przed duplikowaniem pracy.

• Trzylatki, krótkie polecenia, duże pola, dużo materiału do dotykania.
• Czterolatki, proste liczenie i opowiadanie o rysunku.
• Pięciolatki, układanie sekwencji, pierwsze pisanie liter i znaków.

Pięć pułapek planu rocznego

Pierwsza pułapka to zbyt dużo tematów: dwa w miesiącu wystarczą, kiedy każdy zajmuje po dwa tygodnie. Druga to brak buforów, czyli tygodni na powtórzenie. Trzecia to plan oderwany od pór roku, więc w styczniu nie planujemy obserwacji kwiatów w ogrodzie. Czwarta to brak miejsca na pomysły dzieci. Piąta to plan, którego nikt nie otwiera po wrześniu.

Dobry zwyczaj to krótki przegląd planu raz w miesiącu: co udało się zrealizować, co przesunąć, co dopisać. Notatka na jednej stronie wystarczy, a na koniec roku z notatek powstaje sprawozdanie.