Dostosowanie wymagań dla ucznia z dysleksją w klasach 1 do 3, co zmienić w karcie pracy

Co wynika z opinii poradni, a co zostaje decyzją nauczyciela

Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej zwykle wymienia kilka zaleceń: dłuższy czas na pracę pisemną, krótkie polecenia, ocenianie treści osobno od błędów ortograficznych, czytelny druk, unikanie głośnego czytania przy całej klasie bez przygotowania. To ramy. Jak konkretnie wygląda karta na temat Pory roku albo Dodawanie do 20, ustala nauczyciel.

Dlatego dobrze zacząć od krótkiej listy dla danego dziecka, trzy do pięciu punktów w jednym miejscu, na przykład w teczce nauczyciela. Przy każdej karcie sprawdzasz tę listę. Jeśli opinia mówi o czasie, planujesz zadania tak, żeby karta zmieściła się w lekcji. Jeśli mówi o ortografii, w zadaniu nie ma punktów za wyrazy trudne, tylko za treść.

Pięć zmian w karcie pracy, które działają w klasach 1 do 3

• Krótsze polecenia. Jedno polecenie to jedna czynność. Zamiast "Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania" napisz "Przeczytaj tekst. Zakreśl, kto jest bohaterem."
• Większy druk i odstępy. Czcionka bezszeryfowa, wyraźny odstęp między wierszami, krótkie bloki tekstu. Gęsta strona męczy szybciej niż trudne zadanie.
• Odpowiedź bez przepisywania. Zakreśl, połącz, wybierz z dwóch. Pisanie zostaw tam, gdzie jest celem zadania.
• Mniej zadań, ten sam cel. Cztery zadania zamiast sześciu, reszta jako dodatkowe. Dziecko kończy kartę, zamiast zostawić ją w połowie.
• Stały układ. Tytuł, polecenie, miejsce na odpowiedź, zawsze w tym samym miejscu. Dziecko nie traci czasu na szukanie, co ma zrobić.

Nie zmieniaj celu. Częsty błąd to zastąpienie czytania kolorowaniem, bo jest łatwiej. Dziecko ma wtedy zajęcie, ale nie ćwiczy tego samego co klasa.

Jak oceniać kartę ucznia z dysleksją

Ocena z karty ma odpowiadać na pytanie, czy dziecko zna materiał. W matematyce liczy się wynik działania, nie schludność zapisu. W przyrodzie liczy się to, że dziecko poprawnie dopasowało zwierzę do środowiska, a nie że napisało nazwę bez błędu. W języku polskim ortografię ocenia się osobno, według zaleceń opinii, a w innych zadaniach błędy zapisu nie obniżają oceny.

Dobrze, gdy dziecko wie z góry, co jest oceniane. Jedno zdanie na dole karty, na przykład "Dziś liczy się, czy wiesz, jakie są pory roku", zdejmuje napięcie, bo uczeń nie czeka na czerwony długopis przy każdej literówce.

Gdzie ucieka czas nauczyciela

Jedna karta dostosowana to kilkanaście minut: powiększenie druku, skreślenie zadań, zamiana linijek na pola do zaznaczenia, sprawdzenie, czy cel został. Przy trzech kartach w tygodniu to prawie godzina wieczorem. Przy kilku uczniach z opiniami, a tak jest w wielu klasach, czas rośnie, a jakość spada pod koniec tygodnia. Nauczyciele wspomagający i terapeuci pedagogiczni mają to samo, tylko w większej liczbie klas.

Rozwiązanie nie polega na niższych wymaganiach, tylko na tym, żeby wersja dostosowana powstawała razem z podstawową. Wtedy wieczorem zostaje czytanie i poprawki, a nie składanie karty od zera.

Jedna lekcja w dwóch wersjach

Temat: Dodawanie do 20 w klasie 2. Wersja podstawowa ma sześć zadań: trzy rachunki, zadanie z treścią, uzupełnienie tabelki i ułożenie własnego przykładu. Wersja dostosowana ma cztery zadania: dwa rachunki z obrazkiem, zadanie z treścią w dwóch krótkich zdaniach z liczbami wyróżnionymi drukiem, wybór poprawnego wyniku z dwóch oraz jedno zadanie dodatkowe. Wszystko o dodawaniu do 20, tylko w innym opakowaniu.

Dziecko pracuje nad tym samym tematem co koledzy, kończy kartę w czasie lekcji i na końcu może powiedzieć klasie, jak liczyło. To ważniejsze niż pięć dodatkowych przykładów.

Czym różni się dostosowanie w klasie 1, 2 i 3

W klasie 1 dziecko dopiero uczy się składać litery w wyrazy, więc karta opiera się na obrazkach i podpisach: dopasuj, zakreśl, pokoloruj właściwy rysunek. Tekst to jedno zdanie, a polecenie czytasz razem z dzieckiem na początku lekcji. Nie chodzi o to, żeby nie czytało, tylko żeby czytanie polecenia nie zjadło całego czasu.

W klasie 2 pojawiają się krótkie teksty i pierwsze zadania z treścią. Dostosowanie to podział tekstu na dwa lub trzy zdania, wyróżnienie liczb i słów kluczowych oraz odpowiedzi do wyboru. Dopiero gdy dziecko pewnie radzi sobie z wyborem, dokładasz jedno zdanie do dokończenia z gotowym początkiem.

W klasie 3 wymagania pisemne rosną, a z nimi ryzyko, że karta zacznie mierzyć tempo pisania. Zostaw miejsce na własną odpowiedź, ale policz, ile zdań naprawdę musi napisać, żeby pokazać wiedzę. Często wystarczą dwa. Pozostałe zadania mogą mieć formę tabelki, schematu albo podkreślenia.

Co powiedzieć rodzicom i dziecku

Rodzic ucznia z opinią chce wiedzieć, że dziecko pracuje na tym samym materiale co klasa. Najlepiej pokazać mu obie wersje karty z jednego tematu: widać wtedy, że cel jest ten sam, a różni się forma. Dziecku wystarczy jedno zdanie, że karta jest ułożona tak, żeby łatwiej się na niej pracowało. Bez komentowania, że jest inna niż u kolegów, i bez wersji, które wyglądają na dziecinne.

Jak Odkrywcze skraca przygotowanie wersji dostosowanej

W Odkrywcze wpisujesz temat lekcji, wybierasz klasę i zaznaczasz wersję z dostosowaniem. Dostajesz kartę A4 z krótkimi poleceniami, dużym drukiem i odpowiedziami do zakreślenia, a obok wersję podstawową dla reszty klasy. Czytasz podgląd, poprawiasz słownictwo i liczbę zadań pod konkretne dziecko, drukujesz. Imienia ani diagnozy nie wpisujesz, więc dane ucznia nie trafiają do narzędzia.

Gotowe strony dla konkretnych potrzeb: karty pracy dla ucznia z dysleksją, karty pracy dla ucznia z autyzmem i rewalidacja karty pracy. Jeśli dziecko ma też trudności z wymową, pomoże sprawdzenie, jak dobrać pomoce logopedyczne z obrazkami pod konkretną głoskę. Ceny planów dla nauczyciela i szkoły są w cenniku.

Pięć zasad na cały rok

• Spisz zalecenia z opinii w trzech do pięciu punktach i trzymaj je przy komputerze.
• Zmieniaj formę zadania, nie cel lekcji.
• Oceniaj wiedzę osobno od ortografii i tempa, zgodnie z opinią.
• Daj dziecku jedno zdanie o tym, co dziś jest oceniane.
• Zapisuj wersje, które zadziałały, bo te same tematy wracają co roku.