Przejdź do treści

Język polski dla dzieci z Ukrainy w klasach 1 do 3 i karta pracy bez bariery językowej

Dziecko z Ukrainy w klasie 1 do 3 pracuje najlepiej na tej samej lekcji co reszta, ale z kartą, na której polecenia mają jedno krótkie zdanie, a nowe słowa stoją w słowniczku z obrazkami. Cel lekcji zostaje ten sam, zmienia się język polecenia i sposób odpowiedzi. Poniżej konkretne zmiany, przykład jednej karty w dwóch wersjach i sposób, żeby wersję uproszczoną dostawać razem z podstawową, bez wieczornego przerabiania kart.

Dlaczego ta sama karta daje inny wynik

Karta pracy mierzy dwie rzeczy naraz: wiedzę z tematu i rozumienie polecenia. U dziecka, które uczy się polskiego od kilku miesięcy, drugie zasłania pierwsze. Zadanie z treścią w klasie 2 ma często trzy zdania z "gdyby", "pozostało" i "łącznie". Uczeń umie dodawać, ale nie wie, że "łącznie" znaczy "razem". Odda pustą kartę, a nauczyciel zapisze brak wiedzy tam, gdzie jest brak słowa.

Dlatego pierwsza zmiana nie dotyczy trudności zadań. Dotyczy tego, żeby polecenie nie było przeszkodą, a słownictwo przedmiotowe było podane wprost.

Sześć zmian w karcie, które usuwają barierę językową

  • Jedno zdanie w poleceniu. Zamiast "Przeczytaj uważnie tekst, a następnie odpowiedz na pytania" napisz "Przeczytaj." i osobno "Zakreśl odpowiedź."
  • Słowniczek na górze. Pięć do ośmiu słów z tematu, każde z małym obrazkiem. Słowa wracają w kolejnych kartach z tego samego tematu.
  • Stałe czasowniki. Zakreśl, połącz, wpisz, narysuj, policz. Dziecko uczy się ich raz i rozumie każdą następną kartę.
  • Odpowiedź bez pisania całych zdań. Zakreślanie, łączenie, wybór słowa z ramki. Pisanie zostaje do jednego zadania dodatkowego.
  • Liczby i rysunki tam, gdzie sprawdzasz matematykę. Zadanie "7 + 5 = ?" nie wymaga polskiego, a mówi, czy dziecko opanowało przekroczenie dziesiątki.
  • Wzór odpowiedzi. Jedno wykonane zadanie na początku karty, żeby dziecko widziało, jak wygląda dobra odpowiedź.

Jedna karta w dwóch wersjach

Temat: Zwierzęta domowe, klasa 1. Wersja podstawowa ma pięć zadań: przeczytaj tekst o psie i odpowiedz na trzy pytania, dopasuj zwierzę do jedzenia, uzupełnij zdania z luką, napisz dwa zdania o swoim zwierzęciu i narysuj je.

Wersja uproszczona ma cztery zadania. Na górze słowniczek: pies, kot, kość, mleko, dom, łapa, każde z obrazkiem. Tekst o psie to trzy krótkie zdania. Pytania są zamknięte, z dwiema odpowiedziami do zakreślenia. Dopasowanie zwierzęcia do jedzenia zostaje bez zmian, bo opiera się na obrazkach. Zdania z luką mają gotową listę słów w ramce. Opis swojego zwierzęcia to jedno zdanie z początkiem "Mam ..." albo "Chciałbym mieć ...", rysunek jest zadaniem dodatkowym.

Cel lekcji, czyli rozpoznawanie i nazywanie zwierząt domowych oraz czytanie krótkiego tekstu, zostaje ten sam. Zmienia się tylko sposób dojścia do odpowiedzi.

Jak ocenić kartę, żeby ocena mówiła o wiedzy

Oceniaj osobno to, co dziecko umie z tematu, i to, co umie po polsku. Jeśli uczeń poprawnie połączył zwierzę z jedzeniem i zakreślił właściwe odpowiedzi, temat jest opanowany, nawet jeśli zdanie na końcu ma błędy. Błędy językowe notuj osobno jako listę słów do powtórki i wracaj do nich na następnej karcie. Taka lista jest też dobrą informacją dla nauczyciela prowadzącego zajęcia z polskiego i dla rodziców, którzy chcą pomóc w domu.

Kiedy dawać kartę uproszczoną, a kiedy przejść na podstawową

Wersję uproszczoną dawaj tak długo, jak uczeń potrzebuje słowniczka, żeby zrozumieć polecenie. Dobrym sygnałem do zmiany jest moment, w którym dziecko przestaje patrzeć na słowniczek, a zaczyna sam pytać o znaczenie nowych słów. Wtedy usuń obrazki ze słowniczka, zostaw tylko słowa, a potem zwiększ liczbę zadań z pisaniem. Jeśli przejście trwa dłużej, niż planowałeś, to normalne, bo tempo nauki języka zależy od dziecka, a nie od klasy.

Trzy błędy, które psują uproszczoną kartę

  • Infantylizacja. Karta dla ucznia z klasy 3 nie powinna wyglądać jak karta dla czterolatka. Zmieniasz język, nie wiek.
  • Tłumaczenie wszystkiego. Dziecko musi się uczyć polskiego słownictwa przedmiotowego. Tłumaczenie wybranych słów w nawiasie pomaga, tłumaczenie całej karty zatrzymuje naukę.
  • Osobny temat. Dziecko, które pracuje nad czymś innym niż klasa, szybko przestaje czuć się jej częścią. Ten sam temat w prostszej wersji daje wspólną rozmowę po lekcji.

Jak ułożyć tydzień z jednym tematem

Najłatwiej pracuje się, gdy temat tygodnia wraca w kilku kartach. W poniedziałek karta ze słowniczkiem i zakreślaniem, we wtorek łączenie słów z obrazkami, w środę zdania z luką i gotową listą słów, w czwartek krótki tekst z dwoma pytaniami zamkniętymi, w piątek zadanie dodatkowe z jednym zdaniem własnym. Dziecko spotyka te same słowa pięć razy w różnych zadaniach, a nauczyciel widzi w piątek, które z nich weszły do słownika czynnego. Taki rytm zmniejsza liczbę kart, które trzeba przygotować od zera, bo kolejne są wariantami pierwszej. Przy temacie liczbowym, na przykład dodawaniu do 20, wystarczy dołożyć słowa "razem", "więcej", "mniej" i "zostało" z obrazkiem.

Co zrobić z kartą po lekcji

Uproszczona karta jest dobrym materiałem do domu, bo rodzic, który sam uczy się polskiego, zrozumie krótkie polecenia i słowniczek. Poproś, żeby dziecko pokazało w domu słowa ze słowniczka i nazwało je po polsku, a nie wypełniało kolejnej karty. Wystarczy pięć minut dziennie. Dziecko, które nazwie rzeczy w domu po polsku, wraca do szkoły z lepszym słownikiem niż po kolejnej godzinie przy zeszycie.

Co zmienia się w przedszkolu

W przedszkolu karta jest tylko częścią zajęć, więc największą różnicę robią powtarzalne rytuały, piosenki i obrazkowe polecenia. Pomagają gotowe plany i scenariusze zajęć dla przedszkola, w których te same słowa wracają w tygodniu tematycznym. Karta pracy służy wtedy do utrwalenia: zakreśl, połącz, pokoloruj to, co słyszałeś na zajęciach. Pięciolatek nie potrzebuje wielu słów, potrzebuje ich powtórzeń.

Wspólna biblioteka kart dla zespołu

W szkole z kilkoma uczniami uczącymi się polskiego ten sam temat wraca co roku, a dostosowanie powstaje od nowa u każdego nauczyciela. Zapisana wersja uproszczona oszczędza wieczory całemu zespołowi. Plany dla placówek opisuje cennik.

Przygotuj kartę uproszczoną językowo na jutrzejszą lekcję

Wpisz temat i klasę, zaznacz wersję z dostosowaniem, a Odkrywcze przygotuje kartę A4 do druku. Nauczyciel zawsze sprawdza i może edytować treść. Pełny opis na stronie karty pracy dla dzieci z Ukrainy. Podobne zasady dla uczniów z trudnościami z czytaniem opisaliśmy w wpisie dostosowanie wymagań dla ucznia z dysleksją.

Generuj kartę pracy